Biografia
Franciszek Hawranek urodził się 9 marca 1919 roku w Tychach. W młodości uczęszczał do szkoły ludowej w Szopienicach i Państwowego Gimnazjum Męskiego im. Tadeusza Kościuszki w Mysłowicach, a maturę zdał w 1936 roku w Państwowym Liceum i Gimnazjum im. Księcia Jana Opolskiego w Tarnowskich Górach.
Po odbytych w latach 1937–1939 studiach w Państwowym Pedagogium w Katowicach miał podjąć pracę nauczyciela, lecz przeszkodził temu wybuch II wojny światowej; w czasie wojny, w 1941 roku, został wcielony do Wehrmachtu i walczył najpierw na froncie wschodnim, a pod koniec wojny na terenach zachodnich Czech, skąd trafił do amerykańskiego obozu jenieckiego.
Po wojnie w 1945 roku rozpoczął pracę jako nauczyciel w Uszycach, kierując tamtą szkołą w latach 1949–1951, a następnie uczył historii w Liceum Ogólnokształcącym w Gorzowie Śląskim w latach 1951–1970. W międzyczasie odbył korespondencyjne studia w Instytucie Pedagogicznym Związku Nauczycielstwa Polskiego w Warszawie (1948–1951) oraz eksternistyczne studia historii w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie (1958–1961), zdobywając magisterium.
Na podstawie rozprawy Ruch komunistyczny na Górnym Śląsku w latach 1918–1921, napisanej pod kierunkiem profesora Kazimierza Popiołka, uzyskał w 1964 roku na Uniwersytecie Wrocławskim stopień doktora nauk humanistycznych (wyróżniony przez redakcję „Polityki”). W 1971 roku Rada Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego nadała mu stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy Niemiecka socjaldemokracja w prowincji górnośląskiej w latach 1929–1933. W 1978 roku został profesorem nadzwyczajnym nauk humanistycznych.
W 1970 roku podjął pracę w Instytucie Śląskim w Opolu. Od 1972 roku otrzymał stanowisko docenta i został kierownikiem Zakładu Historii, a w latach 1973–1974 i od 1975 do śmierci wicedyrektorem Instytutu Śląskiego. W 1971 roku został nauczycielem akademickim Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu, wykładając tam historię Śląska do 1977 roku. Kierował opolskim oddziałem Polskiego Towarzystwa Historycznego. Od 1977 roku był członkiem Komisji Historycznej, a potem także wiceprezesem Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Katowicach.
Wypromował pięciu doktorów nauk humanistycznych i recenzował dwanaście przewodów doktorskich. Był autorem około 300 publikacji, w tym dziewięciu książek i trzydziestu opracowań zwartych, których był redaktorem. W 1959 roku został współzałożycielem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Oleskiej, w którym w 1966 roku założył (i był redaktorem) rocznik popularnonaukowy „Głos Olesna”. Od 1971 roku redagował kwartalnik „Wczoraj, Dzisiaj, Jutro”, wydawany przez Opolskie Towarzystwo Kulturalno-Oświatowe i Wydział Kultury Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu. Był członkiem kolegium redakcyjnego serii naukowych „Zeszyty Naukowe. Ruch Robotniczy na Śląsku Opolskim” (1968–1974) i „Klasa robotnicza na Śląsku” (od 1974), czasopism naukowych „Studia Śląskie” (od 1973), „Zaranie Śląskie” i „Z pola Walki” oraz Śląskiego słownika biograficznego (T. 1–3, Katowice 1977–1981).
Autor haseł w Polskim Słowniku Biograficznym. Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł śmiercią tragiczną i został pochowany na cmentarzu w Gorzowie Śląskim.
Źródło: artykuł w Wikipedii



