Maria Krzyżowska

Maria Krzyżowska była polską nauczycielką, działaczką harcerską, sanitariuszką i kurierką Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W czasie II wojny światowej organizowała tajne nauczanie i służbę sanitarną na Górnym Śląsku.

W okresie międzywojennym pracowała w szkołach powiatowych w rybnickim, pszczyńskim i lublińieckim. W 1921 ukończyła kurs nauczycielski na Polskim Uniwersytecie Ludowym w Katowicach, a w 1932 zdała państwowy egzamin i została nauczycielem o pełnych kwalifikacjach. Podczas powstań śląskich była kierowniczką sekcji sanitarnej Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska i Polskiego Czerwonego Krzyża w Tychach, a także kurierką, utrzymując kontakty z ekspozyturą Wojska Polskiego po drugiej stronie granicy.

Już w okresie powstań i plebiscytu zakładała w Tychach pierwsze drużyny harcerskie, a później organizowała je we wszystkich miejscowościach, w których pracowała, będąc nauczycielem.

Po wybuchu II wojny światowej została dowódcą drużyny sanitarnej Polskiej Samoobrony Obywatelskiej w Lublińcu. Po zajęciu miasta przez Niemców działała w Organizacji Orła Białego i od końca 1939 do 18 grudnia 1940 prowadziła tajne nauczanie. Z powodu denuncjacji musiała uciekać z Lublińca i ukrywała się do dnia aresztowania 14 stycznia 1941 u swojego brata Franciszka Krzyżowskiego w Tychach. Po aresztowaniu podczas Intelligenzaktion Schlesien była więziona w Tychach, Katowicach i Opolu. W Katowicach odbyła się rozprawa sądowa, na której została oskarżona o przygotowania do zdrady stanui skazana za nauczanie języka polskiego i nieprzychylność państwu niemieckiemu. 12 lutego 1943 została przywieziona do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz zarejestrowana pod numerem 35209. Zginęła w KL Auschwitz po miesiącu od przywiezienia.